Nowy Sacz - Wojewodzki Osrodek Kultury "Sokol"
 
Adres:  ul. Dlugosza 3
 
   "Siedziba Wojewodzkiego Osrodka Kultury jest od 1993 r. dawny gmach Towarzystwa Gimnastycznego Sokol. 
   Towarzystwo Gimnastyczne Sokol przyjelo do swego programu grecka maksyme w silnym ciele - silny duch. Wcielalo ja w zycie przez uprawianie dyscyplin gimnastycznych dla utrzymania tezyzny fizycznej, ale istota pracy Towarzystwa bylo uksztaltowanie tezyzny ducha w dazeniu do wolnosci Polski. Za swego patrona obralo Tadeusza Kosciuszke. Towarzystwo rozprzestrzenilo sie w calej pozostajacej pod zaborami Polsce, tez miedzy Polakami w obcych stronach. 
   Gniazdo Sokola w Nowym Saczu zalozone zostalo w 1887 r. Wytyczone sobie zadania realizowalo w wlasnej organizacyjnej siedzibie.
   Byl to parterowy budynek wzniesiony w modnym pod koniec XIX w. stylu elektycznym - posadowiony na czesci miejskiego placu targowego, zbudowany ze skladek czlonkowskich w ciagu 5 miesiecy /16.VII - 8.XI.1892/. Byl to wowczas najbardziej reprezentacyjny budynek w Nowym Saczu.
   Idee Sokola wyrazone zostaly umieszczeniem na przyczolku frontonu symbolicznej rzezby sokola z rozpostartymi do lotu skrzydlami oraz ponizej wypisanym haslem: Silni duchem - silni dlonia. Czlonkami sadeckiego gniazda sokolego byli najwybitniejsi i najbardziej swiatli obywatele miasta. Przykladem swego dzialania wpajali polska swiadomosc narodowa, przeciwdzialajac antypolskiej polityce zaborcy. Mowi o tym zachowany od 1893 r. sztandar sadeckiego sokolstwa z wizerunkiem Matki Boskiej Czestochowskiej i z inwokacja na szarfach: Wiedz synow Polski do walki za wiare, wolnosc, Ojczyzne.
   Glownym pomieszczeniem budynku Sokola byla obszerna sala gimnastyczna zamieniana w razie potrzeby na sale widowiskowa. Jubileuszowe obchody 600-lecia lokacji Nowego Sacza przypadajace na dzien 8 listopada 1892 r. mialy miejsce - przy uczestnictwie 800 osob - wlasnie w tej sali.
   O dwa pietrowe skrzydla powiekszony zostal budynek Sokola i otrzymal secesyjny wystroj architektoniczny w latach 1911 - 1912.
   Stal sie ostoja dla paramilitarnych przygotowan Sadeczan. Solidarnosc w dzialaniu, braterstwo, tolerancja sadeckich Sokolow pozwolily na wspolna prace dla celow wyzszych. Przyjeto w mury Sokola Skauting, Druzyny Strzeleckie i Bartoszowe, utworzono Samodzielna Druzyne Sokola. Celem bylo wspolne przygotowanie sie do wystapienia przeciw zaborcy. Sadeccy Sokoli licznie zasilili Legiony Polskie w 1914 r. Walczyli w obronie Lwowa w 1918 r., nad Wisla z czerwonoarmistami w 1920 r.
   W niepodleglej juz Polsce zmienil sie profil pracy Sokola. Polozony zostal wowczas w niej akcent na oddzialywanie na kulture miasta. Po przeprowadzonym podniesieniu srodkowej czesci budynku o jedna kondygnacje i przeprowadzonych pracach adaptacyjnych w latach 1922 - 1924, odpowiednio technicznie przygotowany zostal kinoteatr - dzialajacy w budynku od 1911 r., a pod mianem Sokol od 1919 r. Przedstawienia teatralne wystawial dzialajacy przy Sokole Teatr Dramatyczny. Istniala wlasna biblioteka - nalezaca do najlepiej zaopatrzonych w miescie, a przy niej czytelnia.
   Towarzystwo Gimnastyczne Sokol dzialalo w Nowym Saczu przez 52 lata. Jego tak dlugie trwanie i dorobek swiadcza, ze bylo spoleczenstwu potrzebne. Z jego szeregow wyszli obywatele, ktorzy zaznaczyli sie nie tylko w sadeckim srodowisku. Ofiarowali Polsce danine rzetelnej pracy, a w czasie II wojny swiatowej - danine krwi.
   W miesiacu wrzesniu 1993 r. reaktywowane zostalo Towarzystwo Gimnastyczne Sokol. Reprezentujacy je znak - sokol - wyniesiony zostal uroczyscie w dniu 2.X.1993 r. na tympanon gmachu Sokola - dzisiaj siedziby Wojewodzkiego Osrodka Kultury - rozpostarl nad nim swe skrzydla."
 
 
Zrodla:
 
- Nowy Sacz, Przewodnik po zabytkach, PTTK "Beskid", Nowy Sacz 1994 r.
 
 
Relatywne linki:
 
- Repertuar kina "Sokol"
 
 
 
Powrot do Zabytkow Miasta Nowego Sacza 
For additional information on this page send e-mail to Romuald.K.Bernacki 
This page was created (27th Oct. '96) by Romuald K. Bernacki and last modified Sunday 21th April 1998