Parafialny. Usytuowany jest w centrum miasta. Zbudowany zostal wedlug projektu
wybitnego architekta Teodora Talowskiego (1857-1910). Inicjatorem budowy
kosciola dla mlodzierzy szkolnej w Nowym Saczu byl profesor sadeckiego
gimnazjum Ludwik Malecki. Ceglano-kamienny korpus kosciola wzniesiony zostal
w stylu neogotyckim. Jest trojnawowy z transeptem, wezszym od nawy prezbiterium
zamknietym trojbocznie, z dwoma zakrystiami po bokach. W fasadzie ujetej
dwiema smuklymi wiezami usytuowane sa trzy wejscia wprowadzajace do wnetrza.
Na luku portalu glownego wzrok zatrzymuje pelna wymowy w symbolach ceramiczna
mozaika z wizerunkiem Chrystusa. Inskrypcja glosi: Bogu na chwale
- MCMXII - Mlodzi na pozytek. Nad portalem usytuowane jest ostrolukowo
uformowane okno z maswerkowa dekoracja. Przedsionki boczne w formie podcieni
wsparte sa na kamiennych filarach.
Sklepienie w nawie glownej w ramionach transeptu i w prezbiterium
posiada ksztalt kolebkowy o zaostrzonym luku. Sklepienie krzyzowo-zebrowe
w srodkowym przeslie wsparte jest na czterech kwadratowych filarach.
U poczatku czola naw bocznych przestrzen wydzielaja lunety.
Kruchte tworza zlaczone lukiem kamienne kolumny podtrzymujace chor muzyczny.
Przed nia przedsionek.
Okna o ostrolukowym ksztalcie i zroznicowanej wielkosci oswietlaja kosciol.
Wszystkie posiadaja kamienna dekoracje maswerkowa z laskowaniem. Witraze
do nich zaprojektowal Stefan Matejko, wykonala w 1912 r. F-ma Zelenskich
w Krakowie. Przeznaczenie kosciola dla mlodziezy szkolnej znalazlo
wyraz w programie ideowym wystroju wnetrza swiatyni. Jednorodnosc utrzymanego
w stylu secesji wnetrza jest wynikiem zaprojektowania go przez profesora
Akademii Sztuk Pieknych w Krakowie - Jana Bukowskiego. Byl projektodawca
polichromii sciennej, mozaiki ceramicznej, oltarza glownego, ambony, ksztaltu
lamp oswietleniowych.
Bogata w formie i kolorystyce polichromie scienna rozpoczynaja
w prezbiterium sceny przedstawiajace przypowiesci biblijne zwiazane z Chrystusem
w pozwolcie dzieciom przyjsc do mnie i w rozmowie z bogatym
mlodziencem. Na scianach kolebki nawy glownej przedstawieni zostali w elipsoidalnych
polach w polfigurze czterej Ewangelisci z wyrozniajacymi ich atrybutami.
W transepcie umieszczone zostaly wyobrazenia czterech cnot glownych - mestwo,
umiarkowanie, sprawiedliwosc i roztropnosc. Bogata ornametyka roslinna,
putta, fontanny z woda zycia podkreslaja secesyjny styl polichromii.
Wymowna malarska tresc witrazowych obrazow w wielkich
oknach swiatyni miala na celu nie tylko jej zdobienie.
Oltarz glowny uchodzi za jedyny w Polsce w stylu secesji. Jego program
jest wybitnie patriotyczny. Wzorowana na baroku srodkowa czesc oltarza
z ciezkim gzymsem wspartym na kolumnach zawierala od czasu jego wykonania
w 1928 r. obraz Matki Boskiej Czestochowskiej w krolewskich koronach. Nawiazywala
do oltarza jasnogorskiego. Na skrzydlach bocznych, posiadajacych ksztalt
tryptykowy (w XV w. sadeccy snycerze i malarze tworzyli oltarze tryptykowe)
przedstawieni zostali sw. Wojciech, sw. Kazimierz, bl. Kinga i sw. Stanislaw
- Biskup, idacy do tego centrum chrzescijanstwa w Polsce, takze ostoi polskosci.
Obrazy w skrzydlach tryptyku i obraz glowny wykonal sam projektant oltarza
- prof. Jan Bukowski, ktory byl absolwentem sadeckiego gimnazjum. Dopelnieniem
wymowy oltarza byla wiszaca wieczna lampka utworzona z Orlow Polskich.
Obrazy oltarzowe sa wymienne. Obraz Chrystusa nauczajacego
(1966) i obraz sw. Kazimierza sa pedzla art.-mal. Marii Ritter - sadeczanki.
Wystroj prezbiterium uzupelnia oltarz posoborowy.
W prezbiterium umieszczone tablice upamietniaja ksiezy
rektorow kosciola - Michala Nowickiego, Michala Klamuta, dr Jedrzeja Cierniaka
oraz prof. Ludwika Maleckiego.
Rzezbe sw. Jozefa do oltarza bocznego po stronie lewej
z 1966 r. wykonal art.-rzezb. Mieczyslaw Bogaczyk - sadeczanin. Prawy oltarz
boczny wykonany w 1965 r. wypelniaja obrazy autorstwa Marii Ritter. Przedstawiaja
wizerunek Matki Bozej Nieustajacej Pomocy, w bocznych skrzydlach Zwiastowanie
i Ofiarowanie.
Stacje Drogi Krzyzowej wykonal w 1957 r. w formie ceramicznych
medalionow artysta - plastyk Wladyslaw Hasior - sadeczanin.
Wystroj kosciola uzupelniaja obrazy: Jezu ufam tobie,
sw. Maksymiliana Kolbe, sw. Judy Tadeusza oraz bl. Karoliny Kozka. Kosciol
wyposazony jest w organy 25-glosowe.
W kosciele sw. Kazimierza koncentrowaly sie uroczystosci
religijno-patriotyczne w latach 1980-1989. Kosciol posiada status kosciola
garnizonowego.
Wewnatrz i na zewnatrz swiatyni znajduja sie liczne tablice
pamiatkowe i epitafijne. Sadeczanie pozostaja z sacunkiem dla tych polskiego
ducha, ktorzy do kosciola sw. Kazimierza przyjeli je, i tych, ktorzy na
tablicach utrwalili zaslugujacuch na pamiec Sadeczan-bohaterow, Sadeczan-patriotow,
zdarzenia historyczne.
Wewnatrz kosciola tablice:
- Tablica i zespol symboli ku czci poleglych, zamordowanych,
zmarlych czlonkow Harcerstwa Polskiego w Nowym Saczu w latach 1939-45.
Fundowana w 1975 r.
- Tablica upamietniajaca oficera komandosow kpt. Jana Zalewskiego
- fundacja wlasna kapitana.
- Tablica dla ks. Pawla Sulmy - wychowawcy mlodziezy w szkolach
w Nowym Saczu - ufundowali jego wychowankowie.
- Tablica w Holdzie poleglym, zamordowanym i zmarlym zolnierzom
1 Pulku Strzelcow Podhalanskich w Nowym Saczu.
- Tablice upamietniajace generalow Jozefa Gize i Jozefa Kustronia
- W holdzie kolejnym dowodcom 1 Pulku Strzelcow Podhalanskich w latach
1919-1939.
- Tablice Ku czci cichociemnym rodem z miasta i powiatu
Nowy Sacz.
- W holdzie organizatorom i komendantom Inspektoratu Zwiazku
Walki Zbrojnej i Armii Krajowej Nowy Sacz.
- Pamiatkowa 1 Pulku Strzelcow Podhalanskich Armii Krajowej
w latach 1939-1945.
- Ku czci mlodziezy sadeckiej, ktora w listopadzie 1918
r. polegla w obronie napadnietego przez Ukraincow Lwowa.
Na zewnatrz kosciola:
- Tablica w prawej arkadzie polozona jest ku czci plk. Narcyza
Wiatra ps. Zawojna, komendanta VI okregu Batalionow Chlopskich
i Ludowej Strazy Bezpieczenstwa na Malopolske i Slask. Odslonieta 22.VI.1990
r.
- Usytuowana w lewej arkadzie Tablica Katynska
to odlew skladajacy sie z czterech segmentow tekstowych zawierajacych nazwiska
Sadeczan otaczajacych plaskorzezbe Matki Bozej Katynskiej. Umieszczona
ponizej wneka zawiera ziemie z Katynia, Miednoje i Charkowa zachowana w
urnach wykonanych z lusek pociskow armatnich. Odslonieta 16.V.1992 r. stanowi
sanktuarium sadeckie, co potwierdzaja nieustannie skladane pod tablica
kwiaty i plonace znicze pamieci.
Pozostajacy w dyspozycji kosciola sw. Kazimierza sztandar
1 Pulku Strzelcow Podhalanskich Armii Krajowej poswiecony zostal 19.VIII.1979
r.
W wolnostojacej dzwonnicy, ktorej budowe rozpoczeto w
1991 r. zawieszone sa trzy dzwony.
Parafii sw. Kazimierza filialnie podlega Zaklad Wychowawczy
Siostr Felicjanek - ul. Dlugosza nr 53.
Zaklad Wychowawczy zbudowany z fundacji Sadeczanki Adeli
z Friedrichow Marczewskiej (1846-1919) oraz z inicjatywy ks. Infulata Alojzego
Goralika - proboszcza sadeckiej fary - oddany zostal do uzytku 2 pazdziernika
1906 r. Jego zarzadzanie powierzono Siostrom Felicjankom. Zaklad otrzymal
wezwanie Najswietszej Rodziny. Prowadzony byl tutaj od poczatku jego zalozenia
sierociniec dla dziewczat. W utworzonej szwalni uczyly sie szycia i haftu.
Uczono je tez muzyki organowej. Dla dzieci z miasta prowadzone bylo przedszkole.
Zaklad zwano popularnie ochronka.
Od 1953 r. prowadzony jest na zasadzie internatu dla 45
chlopcow o obnizonej sprawnosci umyslowej, uczniow Szkoly Specjalnej w
klasach od 1-8.
Zaklad wychowawczy jest wlasnoscia Siostr Felicjanek.
Sklada sie z kaplicy mszalnej, domu zakonnego i pomieszczen internatowych.
Skromna pieknie utrzymana kaplica konsekrowana zostala w 1912. W oltarzyku
czczona jest Matka Boza w wizerunku jasnogorskim."
Zrodla:
- Nowy Sacz, Przewodnik po zabytkach, PTTK "Beskid", Nowy Sacz
1994 r.
- Fotografie wlasne
Powrot do Zabytkow Miasta
Nowego Sacza
For additional information
on this page send e-mail to Romuald.K.Bernacki
This page was created (Sunday 27th October 1996)
by Romuald K. Bernacki and last modified Monday 24th November 1997