"Pierwszy kirkut zydowski w Nowym Saczu znajdowal sie na sklonie szkarpy miejskiej naprzeciw synagogi i nosil miano okopiska zydowskiego. Obecny kirkut zalozony zostal przy koncu XIX w., poszerzony w 1926 r. Otoczony jest murem z wejsciem od ul. Rybackiej.     Plyty nagrobowe na mogilach - macewy - ustawione sa pionowo i skierowane w strone poludniowo-wschodnia w kierunku Jerozolimy. Znaczone sa gwiazda Dawida i napisami w jezyku hebrajskim. Wspolczesnie - nejednokrotnie w jezyku polskim. Do konca XIX w. widnialy na nich tylko imiona zmarlych, po tym czasie umieszczano rowniez nazwiska. Macewy zdobione sa plaskorzezbionymi motywami, ktorych symboliczna tresc przedstawia znaczenie zmarlego w spolecznosci zydowskiej. Plaskorzezbione macewy sa jednym z niewielu przejawow plastyki zydowskiej. Okupanci hitlerowscy stosujac brutalne srodki likwidacyjne wobec Zydow tak samo postapili z nagrobnymi macewami z sadeckiego kirkutu.     Uzyli ich jako kamiemieniarskiego materialu budowlanego, takze do brukowania ulic. Widoczne na sadeckim kirkucie macewy w przewazajacej czesci ustawione zostaly po 1945 r.

Ze starych grobowcow zachowal sie grob zmarlego w 1875 r. zamieszkalego z chwila smierci w Nowym Saczu cadyka-cudotworcy Chajima Halberstama, do ktorego do dzisiaj pielgrzymuja Zydzi hasydzi.     Sadecki kirkut byl w latach 1940 - 1945 r. miejscem egzekucji, takze masowych dokonywanych przez hitlerowcow na ludnosci zydowskiej miasta i okolicy, rowniez na Polakach. Miejsce masowych kazni upamietnione jest pomnikiem-obeliskiem odslonietym 18 VI 1959 r. na ktorym umieszczono napis Ofiarom hitlerowskiego barbarzynstwa i bohaterom walki o wolnosc narodu polskiego 1939 - 1945 r.."

 
Waldemar Kontewicz: Cadyk sadecki (Zwoje 30 tekst 16)
Waldemar Kontewicz: Sadecki Rudymentarz (Zwoje 34 tekst 16)
JewishGen, Inc.: Nowy Sacz - A Shtetl in Poland

Zrodla:

- Nowy Sacz, Przewodnik po zabytkach, PTTK "Beskid", Nowy Sacz 1994 r.
- Fotografie wlasne
 
 
 
Powrot do Zabytkow Miasta Nowego Sacza