"Dom Gotycki, tradycyjne nazywany rowniez Domem Kanonicznym, wzniesiony na poczatku XVI w. w centrum miasta, po poludniowej stronie fary sw. Malgorzaty, na miejscu starego ratusza. Na jego obecny ksztalt wplynely liczne fazy renowacji i polaczenie wybudowanych pierwotnie w niewielkich odstepach czasu dwoch, a najprawdopodobniej nawet trzech domow. Koniecznosc budowy dodatkowych mieszkan dla ksiezy parafii sw. Malgorzaty wynikala juz w 1448 r., kiedy to biskup krakowski Zbigniew Olesnicki wyniosl ja do rangi kolegiaty, czyli zgromadzenia kanonikow. Archidiakonowi sadeckiemu podlegalo w XVI w. 161, a w XVII w. 176 parafialnych kosciolow w calym archidiakonacie sadeckim. Po zniesieniu kolegiaty przez wladze austriackie w 1791 r. dom kanoniczny przeszedl w posiadanie mieszczan Damaziewiczow i Tyberskich.

W latach 1913-1918 byl wlasnoscia Kasy Zaliczkowej w Nowym Saczu, ktora dokonala remontu domu pod kierunkiem architekta miejskiego Zenona Remiego.   W 1914 r. czesc lokalu Kasy Zaliczkowej wynajelo Towarzystwo Katolickiej Taniej Kuchni, a po 1918 r. wykupilo budynek, urzadzajac w nim kuchnie, jadlodajnie, piekarnie, sklepy i Burse Rekodzielnicza. Po 1945 r. dom kanoniczny, nadal eksploatowany przez roznych uzytkownikow, jak piekarnie, Tania Kuchnie, Caritas, sklep PSS, muzeum i trzech lokatorow prywatnych, byl juz w oplakanym stanie. W latach 1958-1964 Pracownie Konserwacji Zabytkow Oddzial w Krakowie przeprowadzily remont kapitalny, adaptujac pomieszczenia na cele muzealne.

Historia muzealnictwa w Nowym Saczu siega konca XIX w. Poczatkowo dzialala sekcja muzealna przy Bibliotece Miejskiej, ktora w 1902 r. oddano pod zarzad Towarzystwa Szkoly Ludowej. W 1909 r. utworzono Muzeum Ziemi Sadeckiej. W sierpniu 1938 r. zbiory udostepniono zwiedzajacym w salach zamku nowosadeckiego. Na krotko przed zakonczeniem drugiej wojny swiatowej, 18 stycznia 1945 r. zamek zostal wysadzony w powietrze i doszczetnie zrujnowany. Ze znajdujacych sie tam zbiorow ocalala zaledwie garstka eksponatow: kilkanascie obrazow i grafik, kilka tkanin koscielnych, nieco militariow, numizmatow, stroje ludowe. W 1946 r. reaktywowano muzeum jako instytucje miejska, od 1949 r. panstwowa, objeta zarzadem Ministerstwa Kultury i Sztuki. Nowo gromadzone zbiory wielokrotnie przenoszono do rozmaitych budynkow (przy ul. Pijarskiej, Jagiellonskiej, Dunajewskiego, Lwowskiej, ponownie Jagiellonskiej), az wreszcie, po wspomnianym remoncie Domu Gotyckiego znalazly w nim schronienie na dluzszy okres czasu. Poprawa warunkow lokalowych wplynela na znaczne ozywienie dzialalnosci muzealnej i rozwoj macierzystej placowki. Poszczegolnym kolekcjom przydzielono opiekunow merytorycznych, wyodrebniajac cztery podstawowe dzialy: archeologiczny, historyczny, artystyczno-historyczny i etnograficzny. Obecnie pod zarzadem dyrekcji Muzeum Okregowego w Nowym Saczu funkcjonuje juz kilka oddzialow w miescie i kilka w terenie. Dom Gotycki pozostal glowna siedziba administracji muzealnej. Miesci sie tu rowniez biblioteka specjalistyczna, niektore pracownie naukowe (dobudowane na poddaszu) i czesc zmagazynowanych zbiorow. Wiekszosc pomieszczen wykorzystano na urzadzenie stalej ekspozycji dawnej sztuki z terenu Sadecczyzny."

adres: Lwowska 3, 33-300 Nowy Sacz
telefon: (0-18) 437 708, 437 865

Zrodla:
- "Dom Gotycki w Nowym Saczu - przewodnik"
- Fotografie wlasne
 
 
 
Powrot do Zabytkow Miasta Nowego Sacza