Nowy Sacz - rzeka Dunajec
 
 
   "... Osobliwa to rzeka, podobnie jak jej doplyw, Poprad. Wytryska w Tatrach jako Bialy i Czarny Dunajec (laczace sie pod Nowym Targiem), plynie na wsch. u pd. podnozy Gorcow. W praczasach, ktore odkrywa geologia, bylo moze inaczej.
 
Gdzie dzis Odra i Dunajec plynie     .
Morska sie ryba plawila w glebinie...

- pisal W. Pol, przekazujac stare, przez lud przechowane podanie, ktorego nauka dzisiejsza wcale nie uwaza za mrzonke. Przeplywajacy na wsch. az do Czorsztyna Dunajec przebija sie przez Pieniny wspanialym i wciaz zagadkowym z punktu widzenia naukowego przelomem i od Kroscienka, w odleglosci 100 km od zrodel tatrzanskich, kieruje sie na pn.
   U wylotu Pienin przyjmuje Dunajec z prawej strony potok Grajcarek zwany dawniej Ruskim, splywajacy spod Obidzy, zas w Kroscienku lewobrzezna Krosnice. Od Kroscienka przemyka sie Dunajec na pn. nieslychanie malowniczym przelomem beskidzkim miedzy masywem Lubania a Dzwonkowka i jej pn. ramieniem, najpierw oryginalna petla kolo Klodnego, a nastepnie u ujscia z lewej strony Ochotnicy zakreca ostro na wsch., lecz ominawszy odnogi Twarogi zawraca na zach. Niedlugo potem wzbogaca sie w Zabrzezu o wody Kamienicy i zatacza luk w prawo na wsch. Z rozszerzonej kolo Lacka doliny przewija sie jeszcze raz waskim przesmykiem w Jazowsku, za Kadcza zmienia kierunek na pn.-wsch. i wplywa w rozciagajaca sie Kotline Sadecka miedzy Podegrodziem i Starym Saczem. Tuz za Starym Saczem wplywa do Dunajca z prawej strony Poprad, na 137 km od zrodel tatrzanskich. Opusciwszy stolice Sadecczyzny, rozlewa sie szeroko w zmiennym korycie i znow zbliza sie ku gorom, gdzie czeka go na pn. od Marcinkowic dolina kryjaca dla Dunajca niespodzianke. Nurt slabnie, woda metnieje i staje sie glebsza. W przelomowej czesci doliny miedzy Kurowem na pd. a Roznowem na pn. rozlalo sie Jez. Roznowskie. Jezioro w ksztalcie wielkiego nieregularnego S liczy ok. 20 km dlugosci, o szerokosci siegajacej w niektorych miejscach do 2 km. Jego glebokosc jest rozna, zaleznie od stanu wody i miejsca; kolo zapory siega ponad 30 m, przy niskim stanie wody pd. czesc jeziora zamienia sie niestety w plycizny, a nawet zamulisko. Zawartosc zbiornika zmniejszyla sie do ok. 194 milionow m3 wody. Jezioro powstalo skutkiem zbudowania zapory rozpoczetej w 1935 r., a ukonczonej w 1941 r. Przelomowa czesc dol. Dunajca, tzw. trzeci przelom, zmienila w ten sposob swoj pierwotny wyglad, krajobrazowi przybyl sztuczny wprawdzie, lecz wyjatkowo malowniczy element, a gospodarce narodowej inwestycja o ogromnym znaczeniu dla energetyki i zapobiegania skutkom powodzi na obszarach ponizej zapory. Zbudowana przy zaporze elektrownia nie pracuje rownomiernie. Poniewaz najwieksze zapotrzebowanie energii elektrycznej zachodzi w godzinach nocnych, przeto zuzycie wody w tym czasie jest wieksze niz moze jej zapewnic Dunajec. Powstaja wahania dobowe w poziomie wody, co wplywa ujemnie na brzegi jeziora. Zaszla wiec potrzeba budowy drugiego zbiornika wyrownawczego w Czchowie. Budowe rozpoczeto w 1938 r. a ukonczono w 1949 r. Dunajec staje sie znow rzeka na pn. od Roznowa, owija sie meandrem ku pn. wsch. wokol polwyspu Roznowa i wielka petla obchodzi wysunieta od zach. ostroge Ostrej Gory (459 m) i Gierowej, lecz wkrotce na prawym brzegu znow zmienia sie w Jez. Czchowskie w okolicy wsi Wiatrowice. Z lewej strony wplywa tu Lososina. Dlugi jej bieg zaczyna sie pod Jasieniem (1062 m), Mogielica (1170 m) i Modynia (1032 m) w Beskidzie Wyspowym. Splywa ona dolina ciagnaca sie miedzy Pasmem Lososinskim od pd. a grzbietami Kamionnej, Lopusza i Kobyly, zbierajac liczne potoki z obu stron.
   Jez. Czchowskie liczy ok. 4 km dlugosci i ok. 750 m szerokosci oraz ok. 20 m glebokosci. Jego pojemnosc zmniejszyla sie do ok. 12 milionow m3 wody. U pn. kranca ujmuje je zapora wzniesiona w l. 1938-48, a przy niej pracuje elektrownia. Minawszy polozony na lewym brzegu Czchow, Dunajec opuszcza ostatni przelom, u ktorego strazy stoi gniazdo Machulca (od zach.) i Mogily (od wsch.) i szeroka dolina, zmiennym korytem kieruje sie na pn. wsch., mija biale miasteczko Zakliczyn, powoli nie spieszy sie jak szewc z Zakliczyna, wzdluz prastarego traktu skreca na pn. i za Wojniczem zegna sie z krajobrazem Pogorza."
 
 
 
Zrodla:
 
- Wladyslaw Krygowski  "BESKIDY - Makowski, Wyspowy, Sadecki, Pogorze Roznowskie i Ciezkowickie", W-Wa 1977
 
 
Powrot do Galerii Zdjec Nowego Sacza 


For additional information on this page send e-mail to Romuald.K.Bernacki
This page was created by Romuald K. Bernacki and last modified Friday 17th April 1998